Geen klaagloket, maar een spiegel voor AFAS

Als organisatie met meer dan vijftig medewerkers ben je wettelijk verplicht een ondernemingsraad (OR) te hebben. Wat doe je als een klassieke OR niet past bij je cultuur? AFAS koos voor een eigen invulling: de Raad van Inspiratie (RvI). Deze groep collega’s denkt actief mee, haalt signalen op, stelt kritische vragen en houdt de directie een spiegel voor. 

“Een traditionele OR wordt al snel een soort klaagloket”, zegt Geurt Kleijer, lid van de Raad van Inspiratie. “Dat past niet bij ons. Wij willen inspireren en vooruitdenken. Voor ons is steeds het vertrekpunt: wat zien we gebeuren binnen en buiten AFAS, wat betekent dat voor ons en hoe houden we elkaar scherp?” 

Blinde vlekken voorkomen 

In die scherpte ligt de kracht van de RvI. Niet afvinken wat moet, maar meedenken over wat beter kan. De raad schuift aan bij besluiten die impact hebben op medewerkers en benoemt ook de minder zichtbare kanten. Bijvoorbeeld bij de invoering van de vierdaagse werkweek. “Op papier klinkt dat fantastisch: vijf dagen betaald krijgen voor vier dagen werken”, zegt Geurt. “Maar wij hebben ook de keerzijde besproken. Niet iedereen heeft dezelfde flexibiliteit. Bijvoorbeeld collega’s met jonge kinderen of mantelzorgers. Dan is het onze rol om die realiteit terug te leggen bij de directie.” 

De RvI houdt de directie een spiegel voor. De lijnen zijn kort en ook met de Raad van Commissarissen is regelmatig overleg. Niet vanuit hiërarchie, maar vanuit gezamenlijke verantwoordelijkheid. De RvI houdt plannen niet tegen, maar maakt ze sterker. Dat vergroot het draagvlak en voorkomt blinde vlekken. “We kijken niet alleen of iets mag”, zegt Geurt, “maar ook of het past bij wie we willen zijn.” 

Vertrouwen als fundament 

De leden van de Raad van Inspiratie zijn ook vertrouwenspersoon. Daardoor zien ze wat er onder de oppervlakte leeft. “Mensen weten ons te vinden met zorgen of twijfels die ze niet altijd bij hun manager willen neerleggen”, zegt Geurt. 

Individuele onderwerpen, zoals onvrede over een functioneringsgesprek, blijven de verantwoordelijkheid van leidinggevenden. Daar worden zij uitgebreid voor getraind. “Dat is ook niet onze rol. Wij signaleren wat er breder speelt in de onderstroom. De vertrouwensrol vraagt om zorgvuldigheid. Persoonlijke situaties blijven vertrouwelijk. Als meerdere meldingen op hetzelfde thema wijzen, is er sprake van een patroon en komen we in actie.” 

Snelheid zonder stroperigheid 

De RvI werkt doelgericht en pragmatisch. Voor grotere onderwerpen stelt de raad een tijdelijke werkgroep samen met collega’s uit verschillende delen van de organisatie. Soms sluit een externe expert aan. “Het doel is om snel tot een gedragen voorstel te komen”, zegt Geurt. “Geen eindeloze vergaderingen, maar gerichte sessies. Daarna ligt er een plan waar mensen achter staan en dat uitvoerbaar is. Juist omdat het goed gaat met AFAS, moeten we alert blijven. Niet alleen voldoen aan wet- en regelgeving, maar ook voorbij het compliancevinkje kijken. Hoe willen wij het zelf regelen?” 

Inspireren in plaats van afvinken 

Collega’s kiezen de leden van de Raad van Inspiratie en geven hun daarmee vertrouwen. Dat schept verantwoordelijkheid. De RvI kijkt ook vooruit naar nieuwe generaties. Hoe sluit AFAS aan bij wat Gen Z belangrijk vindt? Hoe zorgen we dat leiderschap meebeweegt? De RvI denkt mee, daagt uit en agendeert. Betere besluiten ontstaan als je ruimte maakt voor andere perspectieven en echt luistert.

Drie tips voor medezeggenschap die inspireert 

• Houd het simpel en slagvaardig - voorkom stroperigheid en ‘overleg om het overleg’. 
• Zorg voor een directe lijn met de directie en RvC - alleen als je echt aan tafel zit, kun je een spiegel zijn. 
• Organiseer werkgroepen - betrek collega’s met verschillende perspectieven en schakel zo nodig deskundigen in. 

In deze artikelen delen AFAS-medewerkers en -partners hun ervaringen rond energie, voedsel, events, cultuur en samenwerken. Wat zijn hun drijfveren? Welke keuzes maken ze in de praktijk? En wat levert dat op? Niet omdat alles perfect is, maar omdat elke stap telt. Zo nodigen we je uit om mee te kijken, mee te denken en het zelf ook een procentje beter te doen.